Zła wiadomość to taka, że kilka kierunków, które jeszcze niedawno wydawały się pewną przepustką do dobrego życia, dziś miga czerwonym lub żółtym światłem. Dobra wiadomość: mapa możliwości jest dziś bogatsza niż kiedykolwiek wcześniej. Jeśli wiesz, jak ją czytać.
Zanim przejdziemy do konkretów, jedna zasada ogólna, którą warto zapamiętać: nie pytaj, jaki kierunek wybrać – pytaj, jakie umiejętności zbudować. Dyplom to coraz częściej tylko bilet wstępu. Liczy się to, co za nim stoi.
Zielone światło – tu warto iść
Medycyna i kierunki okołomedyczne. Lekarz, pielęgniarka, fizjoterapeuta, ratownik medyczny, psycholog kliniczny. To zawody, które łączą to, w czym AI jest bezsilna: fizyczną obecność, empatię, intuicję kliniczną, podejmowanie decyzji w warunkach niepewności i prawdziwą odpowiedzialność za drugiego człowieka. Według Raportu WEF Future of Jobs 2025, największy bezwzględny przyrost miejsc pracy nastąpi właśnie w zawodach opiekuńczych i zdrowotnych. Polska starzeje się w przyspieszonym tempie – ten rynek przez dekady nie będzie głodny. Wadą jest długość kształcenia i wymagania maturalne, które są naprawdę wysokie. Ale jeśli się nadajesz – nie ma dziś bezpieczniejszego wyboru.
Cyberbezpieczeństwo. To jeden z tych rzadkich kierunków, w których AI jest jednocześnie problemem i rozwiązaniem. Hakerzy używają AI do ataków, obrońcy używają AI do obrony – i obie strony potrzebują coraz więcej ludzkich ekspertów do prowadzenia tej ciągłej gry w kotka i myszkę. Cyberataki w ostatnich latach zdarzają się nagminnie, a specjalistów ds. bezpieczeństwa potrzebują zarówno wielkie korporacje, jak i małe i średnie firmy. To branża, w której deficyt kadrowy jest chroniczny i nie zanosi się na jego szybkie wypełnienie.
Inżynieria – zwłaszcza energetyczna i budowlana. Transformacja energetyczna to nie slogan, to wielomiliardowy projekt infrastrukturalny rozpisany na dekady. Farmy wiatrowe, sieci przesyłowe, pompy ciepła, instalacje fotowoltaiczne – to wszystko trzeba zaprojektować, zbudować i utrzymać. Inżynier budownictwa, elektryk z wyższym wykształceniem, inżynier środowiska – to zawody, które łączą paradoks Moraveca (o którym pisaliśmy w poprzednim artykule) z realnym niedoborem rąk do pracy. Transformacja energetyczna i inwestycje infrastrukturalne powodują gwałtowny wzrost zapotrzebowania na inżynierów, którzy są potrzebni nie tylko w dużych projektach państwowych, ale też w sektorze prywatnym i samorządach.
Psychologia – ale z głową. Moda czy przyszłość? W Polsce w roku akademickim 2025/2026 psychologia była najpopularniejszym kierunkiem studiów. I jest ku temu powód – ale jest też pułapka. Psycholog kliniczny, terapeuta, neuropsycholog, psycholog sportu czy organizacji: tak. Psycholog po ogólnych studiach bez specjalizacji i doświadczenia praktycznego: trudniejsza ścieżka. AI nie zastąpi człowieka trzymającego za rękę pacjenta na oddziale onkologicznym. Ale może zastąpić tego, kto tylko wypełnia kwestionariusze i sporządza raporty. Wybieraj tę ścieżkę z jasnym planem specjalizacji.
Kierunki AI, data science i machine learning. Tak, to oczywiste – ale z jednym zastrzeżeniem. W rankingu Perspektywy 2025 po raz pierwszy uwzględniono kierunek AI&Data Science, a w tej kategorii zwyciężyła Politechnika Warszawska. To dobry sygnał – polskie uczelnie dostosowują ofertę do potrzeb rynku. Jednak sam dyplom z AI nie wystarczy: tu liczą się umiejętności praktyczne, portfolio projektów i zdolność do ciągłego uczenia się. To dziedzina, w której wiedza sprzed trzech lat bywa już przestarzała.
Żółte światło – idź, ale z oczami otwartymi
Prawo. Rutynowe prace prawnicze – przygotowywanie standardowych umów, analiza dokumentacji, proste pozwy – AI robi to coraz sprawniej. Zwiększy się zapotrzebowanie na prawników-technologów, specjalistów od e-discovery i walidacji AI, natomiast zmniejszy na rutynową pracę paralegali i asystentów prawnych. Jeśli chcesz być adwokatem prowadzącym skomplikowane sprawy karne, negocjatorem w fuzjach spółek albo specjalistą od prawa AI (tak, to rosnąca dziedzina!) – masz przyszłość. Jeśli planujesz przez całe życie kserować umowy i wypełniać formularze – ten rynek kurczy się w oczach.
Informatyka – z niespodzianką. Uwaga: w Polsce w roku 2025 liczba kandydatów na informatykę spadła o blisko dziesięć tysięcy w porównaniu z rokiem poprzednim. To paradoksalne na tle globalnych trendów, ale tłumaczalne: kandydaci sami zaczęli dostrzegać, że „programowanie” jako takie to nie to samo co praca, której AI nie tknie. Junior developer piszący CRUD w Javie to zawód z coraz krótszą datą ważności. Ale architekt systemów, inżynier ML, specjalista od infrastruktury danych, ekspert od bezpieczeństwa aplikacji – to inna liga. Informatyka tak, ale z wyraźną specjalizacją i od pierwszego roku budowaną praktyką.
Zarządzanie i ekonomia. Samo „zarządzanie” jako kierunek to dziś za mało – dyplomów jest tyle, że rynek jest nimi przesycony. Ale zarządzanie z wyraźną ścieżką – logistyką, supply chain, zarządzaniem projektami IT, finansami przedsiębiorstw, analityką biznesową – to wciąż dobra inwestycja. Kluczowe słowo: specjalizacja. Ogólny dyplom zarządzania bez konkretnych kompetencji dodatkowych to żółte światło migające coraz intensywniej.
Psychoterapia i praca socjalna. Potrzeba jest. Pieniądze są skromne, a system publiczny – przeciążony. Ale jeśli to Twoje powołanie i nie masz iluzji co do zarobków w sektorze publicznym, a chcesz pracować prywatnie – ta praca jest bardzo odporna na AI.
Czerwone światło – przemyśl dwa razy
Dziennikarstwo i media tradycyjne. AI pisze szybciej i taniej, a prasa drukowana zamiera – to brutalna, ale uczciwa diagnoza. Rutynowe dziennikarstwo agencyjne, relacje z konferencji prasowych, opisy wyników finansowych spółek – to AI robi w sekundy. Dziennikarstwo śledcze, reportaż dokumentalny, autorski komentarz z głęboką znajomością kontekstu – to nadal ludzki teren. Ale miejsca pracy w tej niszy są wąskie i bardzo konkurencyjne. Jeśli chcesz pisać, pisz – ale z twardą specjalizacją i bez złudzeń co do tradycyjnych redakcji.
Rachunkowość i księgowość (podstawowy poziom). WEF wprost wskazuje, że pracownicy biurowi i sekretarze odnotują największy bezwzględny spadek liczby etatów. Księgowość transakcyjna, proste deklaracje podatkowe, wprowadzanie danych do systemów finansowych – tu AI działa już dziś lepiej i szybciej niż większość pracowników. Jeśli chcesz zostać doradcą finansowym, audytorem złożonych struktur korporacyjnych albo strategiem podatkowym – możesz. Ale klasyczny „księgowy” to zawód, który za dekadę będzie wyglądał zupełnie inaczej lub wcale.
Marketing i PR (w wersji ogólnej). AI generuje posty, pisze opisy produktów, optymalizuje kampanie reklamowe i analizuje skuteczność reklam. Specjalista od marketingu treści (content), który pracuje jak taśma produkcyjna – jest zagrożony. Ale strateg marki, specjalista od relacji kryzysowych, osoba budująca autentyczną społeczność wokół marki w sposób, który wymaga prawdziwych relacji z ludźmi – to nadal praca dla człowieka.
Jedno zdanie, które warto zapamiętać
Nie chodzi o to, żeby uciec przed AI. Chodzi o to, żeby znaleźć takie miejsce, w którym AI będzie twoim narzędziem – a nie twoim zastępcą.
Najniebezpieczniejsza rzecz, którą możesz zrobić, to wybrać kierunek i przez cztery lub pięć lat czekać, aż dyplom sam otworzy drzwi. Rynek nie czeka. Przez te cztery lata AI zrobi kolejne cztery skoki naprzód.
Lekarze, inżynierowie, cyberbezpiecznicy, terapeuci, architekci systemów AI – to zawody, w których przez całe życie trzeba się uczyć. Ale właśnie dlatego są na nie trudno zastąpić.
A jeśli naprawdę kochasz dziennikarstwo, prawo czy literaturę – nie porzucaj tego. Ale naucz się obsługiwać AI jak narzędzie i rozwiń coś, czego maszyna nie ma: prawdziwe rozumienie świata, kontekstu i ludzi.
Bo na razie – i tego żadna prognoza nie zmieni – tylko jeden z nas wychodzi po artykule na spacer.
Źródła: WEF Future of Jobs Report 2025, Microsoft Research 2025, Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP (dane rekrutacyjne 2025/2026), Ranking Szkół Wyższych Perspektywy 2025, Forsal.pl, dane Goldman Sachs i McKinsey Global Institute. Rynek pracy zmienia się dynamicznie – dane aktualne na kwiecień 2026.
